Norske ordtak

Frå Wikiquote
Gå til: navigering, søk

Norske ordtak er europeiske ordtak utbreidde i Noreg.

Dyr[endre]


Informasjon

Norsk ordtak


Opphavleg mål: Norsk
Kontekst: Omgrepet viser til at vaksne lett gløymer at dei har vore barn eller unge og kritiserer ein oppførsel dei ville forstått tidlegare.
Seinare bruk

«Og så er det faktisk viktig å huske at kua engang også var kalv.» Marit Bjørgen som reaksjon på at Petter Northug jr tenkte på å forlata landslaget for ei privat ordning. (tv2.no, 14.05.2013)

Stikkord
kyr
kalvar
ungdom
barndom
gløymsle
«Kua gløymer at ho har vore kalv»
Highland-ku og kalv på Utsira (Foto: Eirik Newth)


Communauté silhouette modif.jpg

«Kua gløymer at ho har vore kalv»


«Det er ikkje ramn alt som har svarte fjør.»
Svart svane. (Foto: Jenni Ahonen)


Communauté silhouette modif.jpg

«Det er ikkje ramn alt som har svarte fjør.»  - Ivar Aasen

Menneske[endre]


Informasjon

Norsk ordtak Opphav: Ivar Aasen
Kjelde:Norske Ordsprog (bok)

Stikkord
kvinner
menn
visdom
styre
kjerringar
kallar
«Lat det vera Kjerring elder Kall; den klokaste styrer best.»
A Society of Patriotic Ladies at Edenton in North Carolina. Engelsk karikaturteikning frå 1775.


Communauté silhouette modif.jpg

«Lat det vera Kjerring elder Kall; den klokaste styrer best.»  - Ivar Aasen


Teke frå w:Taus

Informasjon

Norsk ordtak Opphav: Ivar Aasen
Kjelde:Norske Ordsprog (bok)


Opphavleg mål: Landsmål
Sjå òg
Stikkord
arbeid
teneste
kvinner
sjølvhjelp
«Der som ikkje er Taus, fær Kona tena seg sjølv.»


Communauté silhouette modif.jpg

«Der som ikkje er Taus, fær Kona tena seg sjølv.»  - Ivar Aasen


Teke frå w:Dreng

Informasjon

Norsk ordtak Opphav: Ivar Aasen
Kjelde:Norske Ordsprog

Sjå òg
Stikkord
arbeid
teneste
menn
sjølvhjelp
ansvar
«Den som ikkje heve Dreng, fær tena seg sjølv.»


Communauté silhouette modif.jpg

«Den som ikkje heve Dreng, fær tena seg sjølv.»  - Ivar Aasen


Teke frå pressan.is
Opphavleg tekst:
«For ung er eit godt lyte, det veks av med årum»

Informasjon

Norsk ordtak Opphav: Ivar Aasen

Stikkord
ungdom
lyte
forgjengelegheit
«For ung er eit godt lyte, det veks av med åra.»


Communauté silhouette modif.jpg

«For ung er eit godt lyte, det veks av med åra.»  - Ivar Aasen

Vêr[endre]


Informasjon

Norsk ordtak Opphav: Ivar Aasen
Kjelde:Norske Ordsprog (bok)
Kontekst: «Ufs» er takskjegg.

Stikkord
regn
dropar
nytte
vern
tak
dumskap
ubehag
«Det er likså godt å sitje i regnet som under ufsedropen.»


Communauté silhouette modif.jpg

«Det er likså godt å sitje i regnet som under ufsedropen.»  - Ivar Aasen



Informasjon

Norsk ordtak


Kontekst: Ordtaket er ei oppfordring om å kle seg etter vêret slik at ein kan vera ute også når det er surt. I overført tyding kan det tolkast som at ein må gjera det beste utav situasjonen.

Variantar

Det finst ikkje dårleg vêr...
Det fins ikke dårlig vær, bare dårlige klær.

Døme

Stikkord
vêr
klede
optimisme
«Det finst ikkje dårleg vêr, berre dårlege klede.»
Barn i regnklede på trehjulssykkel.


Communauté silhouette modif.jpg

«Det finst ikkje dårleg vêr, berre dårlege klede.»

Stader[endre]

Teke frå Ordtak frå Vossestrand ved Sundve skule (arkivert utgåve)

Informasjon

Opphavleg mål: Vossamål
Norsk ordtak
Stikkord
verda
Voss
vidde
samanlikningar
«Verda er vid, men Voss er vidare»
Vossavatnet


Communauté silhouette modif.jpg

«Verda er vid, men Voss er vidare»



Informasjon

Opphavleg mål: Norsk
Norsk ordtak, også engelsk, svensk
Kontekst: Andre omstende enn dei ein er i sjølv kan verka meir forlokkande; det ein sjølv har er ikkje godt nok i høve til det andre har.


Variantar:

  • «det er alltid grønare på hi sida»[1]
  • «graset er alltid grønare på den andre sida av gjerdet»
  • «graset er alltid grønare»
  • «graset er ikkje alltid grønare på den andre sida av gjerdet.»

Seinare bruk

«Graset er alltid grønare på den andre sida av gjerdet. Var det også ein av årsakane til flyttestraumen frå bygda til byen?»

Vassli, Oddbjørn (1983) Bygdepolitikk, s. 52 – Landbruksforlaget, Oslo. ISBN 8252906389.

Hestane kom på plass, og det såg ut til å gå bra.
Men graset er alltid grønare på andre sida av gjerdet.

Sindre, Solveig (1995) Levande røter, s. 79 – Landbruksforl., [Oslo]. ISBN 8252916589 (ib.).



Referansar

  1. Anonym (2000) Norsk ordbok: ordbok over det norske folkemålet og det nynorske skriftmålet – Samlaget, Oslo. ISBN 8252154476 (h.).
Sjå òg
Stikkord
gras
attrå
ulikskapar
misnøye
forbetringar
«Graset er alltid grønare på den andre sida.»
The grass is always greener (on the other side of the fence).jpg


Communauté silhouette modif.jpg

«Graset er alltid grønare på den andre sida.»

Nyare ordtak[endre]


Informasjon

Opphavleg mål: Norsk
Norsk ordtak
Seinare bruk

Omgrepet kan brukast nettopp i samband med endringar som skal oppfattast som positive, men også med motsett tyding, der ein ikkje er nøgd med at noko endrer seg. (til dømes «Norske jordbrukslandskap: Forandring fryder?»)

Forandring fryder var eit oppussingsprogram på NRK leia av Hilde Hummevoll.

Stikkord
endring
glede
gode ting
«Forandring fryder!»


Communauté silhouette modif.jpg

«Forandring fryder!»


Opphavleg tekst:

«Me vett at det står der, men me liga det ikkje.»

Informasjon

Norsk ordtak
Tillagt predikant eller pietistisk kristen frå Jæren eller Sørlandet
Opphavleg mål: Jærsk
Kontekst: Utsegnet skal stamma frå ein pietistisk avhaldsmann som blei stilt overfor bibelsoga om at Jesus laga vin av vatn ved bryllaupet i Kana.

Historia rundt sitatet er brukt fleire stader, ofte når ein snakkar om alkohol eller reglar.
Seinare bruk
«Jeg har lyst til å gjøre de ord som lederen i menighetsrådet i en sørlandsby en gang sa, til mine. Da sognepresten unnskyldte seg med at også Jesus drakk vin, svarte menighetsrådet: «Me veid det, men me liga det ikkje». Jeg synes det er litt sånn med denne saken også. Statsråden har på en utmerket måte redegjort for formalitetenes vei, som vi må gjennom. Ja, vi vet det, men vi liker ikke at det skal være så vanskelig, og at det skal være en slik lang vei for å ordne opp i noe som i utgangspunktet er en åpenbar inkurie.»
  • I ein tale på eit Rusfri-arrangement og seinare i eit hefte frå organisasjonen. Gunnar Heiene, [1] «Bibelsteder som argument i alkoholdebatten» (6. april 2005)
«Vi trenger å rette søkelyset mot fromhetstradisjoner som stivner og som ikke åpner for den gleden over livet og skaperverket som Bibelen er preget av. Kanskje kan vi få en fornyet og mer konstruktiv samtale om kirkens forhold til alkohol og andre rusmidler. Tidligere tiders alkoholdebatt, både i og utenfor kirken, har vært preget av en skyttergravskrig mellom totalavholdsfolk og måteholdsfolk. I den pietistiske tradisjon har det vært en tendens til å se på all bruk av alkohol som syndig, og teksten om bryllupet i Kana har voldt anfektelse, som følgende hjertesukk fra Jæren gir uttrykk for: «Me ved det, men me liga det ikkje».
«Denne søndagen har vi evangelieteksten fra Johannes; Jesus gjør sitt første under og begynner på den måten sitt virke. Men det han gjorde – forvandlet ca 500 liter vann til vin – har fått bl.a. jærbuer til å si noe motvillig: “Me vett det, men me liga det ikkje.”»
«Har dere hørt hva predikanten fra Jæren i det sørvestlige Norge sa da han ble spurt om dette at Jesus gjorde vann til vin: "Ja, me vett at det står der, men me liga det ikkje!" Fordi vi mennesker er født med en grunnskade, blir alle Guds gode gaver misbrukt. På grunn av vår grådighet og egoisme, blir mye lidelse påfort andre. Derfor vil jeg preke edruelig også om vinunderet.»

 

Stikkord
vin
alkohol
pietisme
bokstavtru
Bibelen

Jæren

Sørlandet
fråhald
bryllaupet i Kana

«Me veit at det står der, men me liker det ikkje.»
Takmåleri av Jesus og bryllaupet i Kana, de vatn blei gjort til vin.


Communauté silhouette modif.jpg

«Me veit at det står der, men me liker det ikkje.»  (tillagt predikant eller pietistisk kristen frå Jæren eller Sørlandet)